Zijn eigen bedrijfje mislukte. Het snelle geld lonkte en verkeerde keuzes volgden. Voor Amir (27) uit Lelystad stapelde de ellende zich op. Totdat hij aan de bel trok bij Jongeren Perspectief Fonds (JPF). Nu worden zijn schulden aangepakt en heeft hij weer een baan. Amir wil andere jongeren met schulden inspireren en helpen. ‘Ik zag dat het om meer draait dan schulden. Alicia liet ook mijn mogelijkheden zien.’

De lach is weer terug op het gezicht van Amir. Dat is niet zijn echte naam overigens. Maar zijn verhaal wil hij wel graag kwijt. Omdat het andere jongeren met schulden écht kan helpen. Naast hem zit Alicia van Gelderen. Zij is trajectbegeleider bij JPF. En Amir is één van de achttien jongeren die ze begeleidt.

Het JPF startte begin dit jaar en helpt jongeren tussen de 18 en 27 jaar uit Lelystad Oost die problematische schulden hebben en niet via de reguliere schuldhulpverlening kunnen worden geholpen. Vaak spelen er ook nog problemen op andere levensgebieden. Tijdens een intensief traject van twee jaar wordt gefocust op het oplossen van de schulden terwijl er tegelijk ook gebouwd wordt aan de toekomst van de jongere. Die kan als tegenprestatie weer naar school gaan, therapie volgen, stagelopen of vrijwilligerswerk doen. Het draait dus vooral om perspectief bieden.

Verkeerde keuzes

Amir kan nu goed vertellen waarom het allemaal misging. ‘Ik ben ook ondernemer geweest. Daar heb ik ook schulden aan over gehouden. Voor mij was het van alles en nog wat. Ik heb veel verkeerde keuzes gemaakt.’ Voor Alicia is het een herkenbaar verhaal. ‘Veel jongeren denken lang: ik los het wel op. Als ik snel weer werk heb, dan regel ik het wel weer. Dat was bij Amir ook zo. In alle paniek heeft hij zich ingeschreven als ZZP’er zonder zich goed te laten voorlichten over de belastingen die je moet betalen en andere kosten. Daarmee maakte hij nog grotere kosten.’ Amir knikt. Hij maakte op een gegeven moment zelfs zijn post niet meer open.

Wat bijzonder is, is dat Amir zélf stappen ondernam. ‘Ik was er gewoon klaar mee, met de schulden, de stress. Maar ik ben een doener en dus ging ik op onderzoek uit. Waar kan ik terecht? Ik schaamde me wel. En budgetbeheer was een nieuw begrip voor me.’ JPF kreeg de gegevens van Amir doorgestuurd waarop Alicia hem via een  laagdrempelig appje uitnodigde om kennis te maken. De klik was er meteen. ‘Ik twijfelde of ik moest gaan,’ bekent Amir. ‘Maar toen ik er eenmaal was, wist ik: háár kan ik vertrouwen.’

Eerst stapje terug

Het team dat Amir daarna hielp bestaat naast Alicia uit een schuldregelaar en een budgetbeheerder. Alicia: ‘Ik laat het schuldenstukje altijd bij hen. Dan kan ik met Amir aan de slag met vragen als ‘Wie ben jij? Waar word jij blij van? Waar wil je naar toe?’ Daarna werd er met Amir een perspectiefplan opgesteld. Alicia neemt hem daarbij meteen al in bescherming. ‘We deden eerst een stapje terug,’ begint ze. ‘Hij was keihard aan het werk maar mentaal hartstikke moe en gestrest. Zat klem in allerlei situaties. Eerst moest Amir in de rust komen en lekker in zijn vel zitten. Daarna kon hij pas aan de slag met zijn tegenprestaties voor de aflossing van de schulden.  

Bij JPF Lelystad hebben zich nu 40 jongeren aangemeld waarvan er 18 in het traject zijn opgenomen. Er is plek voor 24 jongeren. Hun schulden hebben vaak verschillende oorzaken, ziet Alicia. ‘We hebben jongeren die vanuit detentie komen en helemaal met niets beginnen. Of ze hebben een verleden in de jeugdzorg en vanuit huis weinig hulp gekregen over hoe je met geld omgaat.’ Het komt ook voor dat jongeren door de geldstress brieven uiteindelijk maar niet meer openmaken, zich schamen en geen hulp durven vragen. Dat gebeurt pas als de deurwaarder aanbelt. ‘En dan stapelt de ellende zich razendsnel op.’

Wantrouwen

Alicia snapt de jongeren ook wel. ‘Er is gigantisch veel wantrouwen van jongeren over schuldhulpverlening. Nare ervaringen in de jeugdzorg maken ze sceptisch. Dus het is lastig om te geloven dat er nú wel wat gaat gebeuren’. Haar rol bestaat dan ook eerst uit het winnen van vertrouwen, een band opbouwen. Dan gaat ze pas echt met de jongeren aan de slag. Amir herkent het. ‘Ik heb wel mensenkennis. Al gauw zag ik dat het om meer draait dan je schulden. Alicia liet ook mijn mogelijkheden zien.’

En nu is Amir weer lekker aan het werk. In de bouw. Na vijf jaar vooral ’s nachts geleefd te hebben, heeft hij nu weer een fijn dag- en nachtritme. Kameraden van vroeger komt hij nog wel eens tegen. ‘Ik heb zelfs nog een jongen bij JPF binnengebracht,’ glimlacht hij. ‘Ik wil andere jongeren nu ook inspireren en verder helpen. Waar ik in heb gezeten, dat gun ik niemand.’ Alicia vult hem aan. ‘Dat is een mooi effect. Dankzij zijn goede ervaring met JPF draagt Amir nu ook jongeren die misschien nog wat schuw zijn, aan.’

Meer aandacht nodig

We leven in een moeilijke tijd voor jongeren, vinden Alicia en Amir allebei. ‘Honderd procent. Gelukkig helpt Alicia mij op alle vlakken. Zonder haar had ik hier nu niet gezeten,’ lacht Amir. Denkend aan zijn leeftijdsgenoten, zegt hij: ‘Er is best goede hulp   voor jongeren met geldproblemen maar daar moet veel meer aandacht aan gegeven worden. Je wordt nu vooral gewezen op de sancties maar niet op de hulpadressen.’

Nog anderhalf jaar loopt Alicia met Amir mee. Dan moet hij zichzelf weer helemaal kunnen redden. ‘Mijn wens?’ zegt ze. ‘Dat Amir wegwandelt, schuldenvrij en met perspectief en een nieuwe, gezonde basis.’  Amir knikt vastberaden. ‘Alicia is een topper!’