Hoe bereik je jongeren die hulp afhouden, zich niet laten sturen en soms steeds verder afglijden richting criminaliteit? Die vraag stond de afgelopen weken centraal tijdens de training Kwaad en Kwetsbaar voor professionals binnen het programma Preventie met Gezag in Lelystad.

Tijdens vier intensieve trainingsdagen gingen jongerenwerkers van Welzijn Lelystad en Youth for Christ samen met medewerkers van Veiligheid, het Sociaal Domein en Team Jeugd van de gemeente Lelystad aan de slag met de vraag hoe zij beter kunnen aansluiten bij jongeren die vaak tussen wal en schip dreigen te vallen. De training werd verzorgd door jeugdtherapeut en docent Erik Jongman van de RINO Groep in Amsterdam. Hij werkt al jarenlang met jongeren met complexe gedragsproblemen. Volgens Erik begint effectieve ondersteuning met begrijpen waar gedrag vandaan komt. ‘Veel van deze jongeren worden gezien als lastig of onbereikbaar. Maar achter dat gedrag zit vaak een verhaal. Als je begrijpt wat iemand heeft meegemaakt, kun je veel beter aansluiten bij wat die jongere nodig heeft.’

Meer dan alleen kennis

Tijdens de training leren deelnemers hoe ervaringen thuis, op school en in de omgeving invloed hebben op het gedrag van jongeren. Daarbij staat niet alleen de jongere centraal, maar ook het netwerk eromheen. ‘Je kunt zoiets vaak niet alleen oplossen’, zegt Erik. ‘Ouders, school, hulpverlening, jongerenwerk, gemeente en politie hebben allemaal een rol. Juist door samen te werken kun je het verschil maken.’ Die gezamenlijke aanpak sluit naadloos aan bij Preventie met Gezag. Binnen het programma werken verschillende organisaties samen om jongeren perspectief te bieden en te voorkomen dat zij verder in de problemen raken. De training geeft deelnemers niet alleen nieuwe inzichten in het werken met jongeren, maar ook de kans om van elkaar te leren. Juist doordat professionals uit verschillende organisaties en vakgebieden samen deelnemen, ontstaat meer begrip voor elkaars rol en werkwijze.

Dezelfde taal spreken

Een jongerenwerker van Welzijn Lelystad kijkt door de training anders naar gedrag van jongeren. ‘Ik heb geleerd om nog meer achter het gedrag te kijken. Een jongere die boos reageert is vaak eerst gekwetst geweest. Als je dat begrijpt kijk je anders naar wat er gebeurt. Je wordt minder snel veroordelend en gaat meer op zoek naar wat er achter schuilgaat. Ook een medewerker van de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) binnen team Veiligheid van gemeente Lelystad ziet de meerwaarde van de training. ‘Voor mij was het vooral een waardevolle opfrissing. Wat ik belangrijk vind, is dat we met elkaar dezelfde taal spreken. We kijken niet alleen naar een jongere, maar ook naar de achtergrond, opvoeding en omstandigheden die invloed hebben op gedrag. Daardoor kun je veel beter met elkaar afstemmen en samenwerken.’

Verschil maken

Wat Erik tijdens de trainingsdagen vooral opvalt, is de samenwerking tussen de verschillende organisaties in Lelystad. ‘Ik werk op veel plekken in Nederland, maar dit kom ik niet vaak tegen. Ik zie professionals die elkaar opzoeken, kritisch met elkaar in gesprek gaan en kwetsbaar durven zijn. Dat is heel waardevol.’ Volgens hem zit juist daar de grootste winst. ‘Degene die het vertrouwen van een jongere heeft, kan samen met anderen veel meer bereiken.’ Die samenwerking is volgens Erik extra belangrijk bij jongeren die weinig vertrouwen hebben in volwassenen of instanties. Wanneer professionals informatie delen, elkaar weten te vinden en vanuit dezelfde bedoeling werken, ontstaat een sterker netwerk rondom een jongere.

De deelnemers herkennen dat. ‘Wat mij opvalt is dat de samenwerking in Lelystad al sterk is, maar de verwachtingen mogen nog vaker uitgesproken worden,’ vertelt de medewerker PGA. ‘Juist door elkaar te kennen en regelmatig contact te hebben, wordt samenwerken makkelijker. Zonder netwerkpartners heb je geen samenwerking en bereik je uiteindelijk ook niets voor jongeren.’ Ook jongerenwerk benadrukt het belang van samenwerken. ‘Iedere organisatie brengt iets anders mee. Los van elkaar zijn we losse ingrediënten, maar samen kun je echt iets betekenen voor een jongere. Juist doordat iedereen zijn eigen kennis en ervaring inbrengt, ontstaat er een compleet beeld.’

Samen sterker voor jongeren

Tijdens de training komt regelmatig naar voren dat verandering vaak begint met kleine stappen. Een jongere die weer naar school gaat. Een afspraak die wordt nagekomen. Een professional die blijft aansluiten, ook als het lastig wordt. Dat vraagt niet alleen om kennis en ervaring, maar ook om vertrouwen tussen de professionals onderling. De training helpt deelnemers bewuster naar hun eigen handelen te kijken. ‘Ik ga niet ineens iets totaal anders doen’, vertelt de medewerker PGA. ‘Maar ik merk wel dat ik makkelijker teruggrijp op afspraken die we met elkaar hebben gemaakt. Als iets niet goed loopt, kunnen we elkaar daar nu beter op aanspreken. Niet om te controleren, maar om de samenwerking verder te versterken.’ De jongerenwerker neemt vooral een andere manier van kijken mee naar de praktijk. ‘Ik geloof al langer dat jongeren niet zomaar iets doen. Door deze training kijk ik nog verder door. Ik wil nog beter begrijpen waar gedrag vandaan komt en wat iemand nodig heeft. Dat helpt om beter aan te sluiten bij jongeren die het moeilijk hebben.’